සිනමාව කියන්නේ තාක්ෂණික කලාවක්. එහි සැබෑ ඉගෙනීම සිදුවන්නේ පන්ති කාමර තුළ නොව නිෂ්පාදන පරිසරයන් තුළ. සිනමාව සැමවිටම යන්ත්ර අසල වර්ධනය වුණේ.
බීජිං චිත්රපට ඇකඩමිය, කොරියාවේ KAFA, ජපන් විශ්වවිද්යාල පද්ධති හෝ පූනේහි FTII වැනි ආයතන දශක ගණනාවක සිට ඉහළින්ම සිටී. විශාල සහ ස්ථාවර නිෂ්පාදන කර්මාන්තයක් උදෙසා ශක්තිමත් රාජ්ය හෝ පෞද්ගලික අරමුදල්, පර්යේෂණ සහ ලේඛනාගාර, තාක්ෂණික දෙපාර්තමේන්තු හා ගෝලීය වෙළඳපොළට සම්බන්ධතා අවශ්යමය.
සිනමාවේ විප්ලව සිදු වුණේ පාසල්වලින් පිටත. ඓතිහාසිකව, ප්රධාන චිත්රපට සංස්කෘතීන් පාසල් වලින් ආරම්භ වුනේ නැහැ. ඒවා වර්ධනය වූයේ කැමරා, රසායනාගාර, ශබ්ද වේදිකා, සංස්කරණ කාමර, හා බෙදාහැරීමේ ජාල මත. හොලිවුඩ්, හොංකොං, මුල් ජපන් සිනමාව මේවා කාර්මික පරිසර පද්ධති. තාක්ෂණය අතිරේක නොවේ. එය පදනම් වේ. කොරියාව දිගුකාලීන සැලසුම් සකස් කළා. අවුරුදු 20-30ක් ඒවා අනුගමනය කළා. එක් මැතිවරණ චක්රයක් නොවේ.
වත්මන් ඩිජිටල් වේදිකා දැනුමට ප්රවේශය වෙනස් කර ඇත. මාර්ගගත ලේඛනාගාර, දුරස්ථ සහයෝගීතාවය සහ දැරිය හැකි මෘදුකාංග යන්නෙන් අදහස් කරන්නේ න්යාය තවදුරටත් ආයතන තුළ අගුලු දමා නොමැති බව. ආලෝකකරණ රූප සටහන්, තිර රචන ව්යුහයන්, වර්ණ ශ්රේණිගත කිරීමේ වැඩ ප්රවාහ, අතථ්ය නිෂ්පාදන මාර්ග යනාදි දැනුම කෙරෙහි පාසල් ඒකාධිකාරය පෙරට වඩා දුර්වල යි. බොහෝ ආසියානු කර්මාන්ත දැනුම අවශෝෂණය කර ගත්තේ උපකරණ ආනයනය කිරීම, විදේශීය කාර්මිකයන් සමඟ සහයෝගයෙන් කටයුතු කිරීම, හොලිවුඩ් වැඩ ප්රවාහ පිටපත් කිරීම, පසුව ඒවා දේශීයකරණය කිරීම හා තාක්ෂණ හුවමාරුව මගින්.
මා උපකල්පනය කරන්නේ සිනමා පාසලක් ස්ථාවර විෂයමාලා සඳහා ඉතා ඉක්මනින් පරිණාමය වන බව. පාසල් අනිවාර්ය අධිකාරියක් නිර්මාණය කරනවා. ස්ථාපිත කරන මොහොතේ විභාග, ඩිප්ලෝමා, හා බඳවා ගැනීමේ කමිටු දොරටු පාලකයින් නිර්මාණය කරයි. දේශකයින් ලෙස ඇතැමුන් නිරායාසයෙන්ම දැනුමැති අය ලෙස පිළි ගැනෙනු ඇති. තවත් පිරිසක් නිල නොවන, ආන්තික හෝ නොපෙනෙන හෝ බවට පත්වෙයි. ගුරුවරුන් පැමිණෙන්නේ කොහෙන්ද? උගන්වන්නේ අගනුවර කේන්ද්රීය සිනමා බල ධුරාවලියේ සිටින අයවලුන්ද? දැඩි නිලධාරිවාදයක් නිර්මාණය නොකර විශේෂඥතාව ගොඩනඟන්නේ කෙසේද? කුසලතා සහතික කරන්නේ කෙසේද? එවැන්නකින් නිර්මාණශීලීත්වයේ හුස්ම හිර නොකරයිද ? මෙම ප්රශ්න හමුවේ පාසල අති නවීන දැනුම සහතික නොකරයි. සිනමා පාසලකින් උපාධිධාරීන් උපාධි ලබා පිටව යා හැකි නමුත් නැවත කර්මාන්තයේ පුහුණුව අවශ්ය ය. මෙය ලංකාවේ පොදු පැමිණිල්ලක්.
සිනමාව ද කාර්මික කලාවක්. පාසලකින් උපාධිධාරීන් එළියට එනු ඇති. නමුත් වැඩ කිරීමට වෘත්තීමය තැනක් නැත්නම්. අපට අවශ්ය වන්නේ ස්මාර්ට් මූල්යකරණ පද්ධතියක්. රාජ්ය චිත්රපට අරමුදල්, පෞද්ගලික ආයෝජන දිරිගැන්වීම්, සම-නිෂ්පාදන ආකෘති හා බෙදා හැරීමේ සහාය යනාදිය. එසේම සිනමා ශාලාවල දේශීය චිත්රපට සඳහා ඉඩ සහතික කිරීම, පුහුණුව සෘජුවම නිෂ්පාදනයට සම්බන්ධ කිරීම, පහසුකම් ක්රමයෙන් නවීකරණය කිරීම, විනිවිද පෙනෙන අරමුදල් මාර්ග නිර්මාණය කිරීම, වාණිජමය වශයෙන් ආකර්ශනීය කතන්දර කීමට සහාය වීම, ජාත්යන්තර හවුල්කාරිත්වයන් ගොඩනැගීම හා සිනමාව විනෝදාංශයක් ලෙස නොව ජාතික සංවර්ධනයක් ලෙස සැලකීම කළ යුතුය.
සිනමා අධ්යාපන ආයතන න්යායික උපදෙස් සඳහා පන්ති කාමර ලෙස පමණක් නොව, නිෂ්පාදන පාදක ඉගෙනීම විෂය මාලාවේ සෑම අංශයකටම ඒකාබද්ධ කරමින් ප්රායෝගික චිත්රාගාර ලෙස ක්රියා කරයි. චිත්රපට අධ්යාපනයේ සාම්ප්රදායික ආකෘති ව්යවහාරික භාවිතයට වඩා න්යායාත්මක දැනුමට වරප්රසාද ලබා දෙයි. චිත්රපට න්යාය සහ ඉතිහාසය සන්දර්භීය අවබෝධය සඳහා තීරණාත්මකව පැවතුනද, සමකාලීන සිනමාවේ වැඩිවන තාක්ෂණික සංකීර්ණතාව සහ සහයෝගී ඉල්ලීම් අධ්යාපනික වෙනසක් අවශ්ය කරයි. චිත්රපට පාසලක් ප්රායෝගික චිත්රාගාරයක් ලෙස සැලකීමෙන් සැලකිය යුතු අධ්යාපනික ප්රතිලාභ ලැබේ.
ජාත්යන්තර ප්රමිතියේ සිනමා පාසලක් සෑදීමට අධික මුදලක් අවශ්යය. එයට ද චිත්රගාරයක් අවශ්යය. එබැවින් චිත්රාගාර–පාසල් ආකෘතිය (studio–school model) වඩාත් පලදායක වේවි. කැළණි දළුගම චිත්රාගාරය එයට මනා භූමියකි. අතීතයේ සිදුවූ දෙය සිදු නොවන්නට එය ප්රතිව්යුහ ගත කළ යුතුයි. චොංකිං, යොංචුවාන් දිස්ත්රික්කයේ තාක්ෂණය මත පදනම් වූ චිත්රපට චිත්රාගාරයක් චීනයේ කාර්යබහුලම නිෂ්පාදන මධ්යස්ථානයක් බවට පත්ව ඇත. එහි අථත්ය නිෂ්පාදනය සහ කෘතිම බුද්ධිය නව්ය ලෙස භාවිත කිරීම කාර්යක්ෂමතාව වාර්තාගත මට්ටම් කරා තල්ලු කර ඇත. යොංචුවාන් විද්යා හා තාක්ෂණ චිත්රපට චිත්රාගාරයේදී, අමුත්තන් LED අථත්ය නිෂ්පාදන පද්ධතියේ ජීවමාන ශ්රව්ය දෘශ්ය ප්රයෝග අත්විඳී.
සිනමාව ජාත්යන්තරයට ගෙනයාමට මුල් තැනක් දෙන්න. ඉරාන සිනමාව කාව්යමය මානවවාදය ද කොරියානු සිනමාව ප්රභේද ප්රවීණත්වය හා ඉහළ නිෂ්පාදන වටිනාකම ද තායිලන්ත සිනමාව කලා ගෘහ ගුප්තවාදය ද ජපානය විනයගරුක ශිල්ප හා සංස්කෘතිය විදහා දක්වන බව ද අප කල්පනා කළ යුතුය. ජාත්යන්තර ප්රේක්ෂකයින් අනන්යතා මතක තබා ගන්නා බැවින් ශ්රී ලාංකික සිනමාවේ වෙළඳ නාමය තීරණය කළ යුතුව ඇත. මගේ නිරීක්ෂණයට අනුව අප රට අද්විතීය ලෙස දරන විභව ශක්තීන් වන්නේ පශ්චාත් යුධ මතකය, දිවයින හා සාගර පරිකල්පනය,බෞද්ධ හා බහු-ආගමික දර්ශනය, යටත් විජිත සහ නූතන ආතතීන්, ශක්තිමත් කාන්තා ආඛ්යාන හා ජනප්රවාද සහ වීර කාව්ය යයි.
සිනමා පාසල එකම මාර්ගය නොවේ. එසේම වේගවත්ම මාර්ගය ද නොවේ. විධිමත් ඇකඩමි බලවත් වීමට පෙර බොහෝ ශක්තිමත් චිත්රපට සංස්කෘතීන් පරිණත විය. කර්මාන්තය දුර්වල නම්, පාසලින් බිහිවන උපාධිධාරීන්ට කුමකින් කුමක් වන්නේද. කර්මාන්තයක් නොමැති පාසලක් න්යායාත්මක දූපතක් බවට පත්වේ. එබැවින් පාසලක් ගොඩනැගීමෙන් පමණක් සිනමාව ස්වයංක්රීයව නිර්මාණය නොවේ.
ස්ථිර පාසලක් වෙනුවට, භ්රමණය වන පුහුණු වැඩසටහන් ක්රියාත්මක කරන්න. විශේෂඥයින්ට ආරාධනා කරන්න. නිෂ්පාදකයින් පුහුණු කරන්න. නිෂ්පාදකයින් සිනමා කර්මාන්තය හැරයාම හා අසාර්ථක චිත්රපට බිහිවීම අවමවනු ඇත. හොඳ නිෂ්පාදකයින් චිත්රපට ගොඩනඟයි. එවිට වේගයෙන් කර්මාන්තය පරිවර්තනය කළ හැකිය. චිත්රපට පාසලක් අත්යවශ්ය වන්නේ ආරම්භයේදීම නොවේ. නිෂ්පාදනය වැඩි වන විට, රටකට ස්ථානයක් අවශ්ය වේ. එවිට දෙවනුව පාසල යි. දෙමුහුන් ආකෘතිය වඩා බලවත් විය හැකිය. කුඩා ඇකඩමි හා ශක්තිමත් කර්මාන්ත හවුල්කාරිත්වයන්, ජාත්යන්තර උපදේශනය හා නිෂ්පාදක සංවර්ධනය පෙරට ගෙන එන්න. නිෂ්පාදනය සමඟ අධ්යාපනය වර්ධනය කරන්න. ශ්රී ලාංකික චිත්රපට ඇසුරුම් කිරීම, එවිට ලෝකයට ඒවා මිලදී ගැනීමට, තිරගත කිරීමට, අරමුදල් සැපයීමට සහ ඒ ගැන කතා කිරීමට හැකි වේ.
විකුණුම් සහ බෙදාහැරීමේ ඒකකයක් ආරම්භ කරන්න. එහි අරමුණ නිමි චිත්රපට විදේශයන්හි ගෙනයාමයි. ජාත්යන්තර අලෙවි නියෝජිතයන් සමඟ සබඳතා, උත්සව ඉදිරිපත් කිරීම් සහ මංගල උපාය මාර්ග, වෙළඳපොළ ප්රදර්ශන (කෑන්ස්, බර්ලින්, බුසාන්, AFM, EFM), කොන්ත්රාත් මූලික කරුණු, උපසිරැසි සහ බෙදාහැරීමේ ප්රමිතීන් සමග එම කණ්ඩායම ජාත්යන්තර සහයෝගීතාවට යොමු කරන්න. එහිම සංවර්ධන සහ සම-නිෂ්පාදන ඒකකයක් ගොඩනගන්න. අප සම-නිෂ්පාදන සංස්කෘතියක් ආරම්භ කළ යුතුයි. විදේශීය හවුල්කරුවන් පැමිණෙන විට, දේශීය ජනතාව ජාත්යන්තර ප්රමිතීන් ඉගෙන ගනී. ආසියානු කර්මාන්ත බොහොමයක් වේගයෙන් වැඩිදියුණු වන්නේ එලෙසයි. එමගින් සිනමා ව්යාපෘතිවලට විදේශීය මුදල් සහ හවුල්කරුවන් සොයා ගැනීමට උපකාර කළ හැකිය. ශ්රී ලාංකික නිෂ්පාදකයින් විදේශීය සමාගම් සමඟ ගැලපීම, අරමුදල් සහ ප්රදාන හඳුනා ගැනීම, හා නියෝජිත කණ්ඩායම් සංවිධානය කිරීම එමගින් ජයගත හැකිවනු ඇත. අනාගත චිත්රපට බිහිවන ස්ථානය මෙයයි. එහෙත් කාර්ය මණ්ඩල යථාර්ථය විය යුත්තේ නිලධාරිවාදය නොව වෘත්තීය ස්වාධීනත්වයයි. විශාල කාර්යාල හෝ වාහන ද නොවේ. කුඩා රටක් උපායමාර්ගික විය යුතුය.
හොලිවුඩයෙන් ආරම්භ නොකරන්න. දොරවල් විවෘතව ඇති තැනින් ආරම්භ කරන්න. විශේෂයෙන් දකුණු ඉන්දියාව වැදගත්ය. භූගෝලීය සමීපත්වය, බෙදාගත් කුසලතා ප්රවාහයන්, විශාල කර්මාන්ත, සම-නිෂ්පාදනය කෙරෙහි වර්ධනය වන උනන්දුව හා තාක්ෂණික හුවමාරුව හැකියාව යනාදිය එයට හේතුවයි. කුඩා ආරම්භයේ සිට ගෝලීය සිනමාව ගොඩනැගීමේ ශක්තිමත් අත්දැකීම් ඇති දකුණු කොරියාව ආසියානු සහයෝගීතාවයට විවෘතය. කලාත්මක සිනමාවට සහාය දැක්වීමේ ලෝක ප්රමුඛයා වන ප්රංශය අරමුදල්, සම-නිෂ්පාදන සංස්කෘතිය, උත්සව බලය හා චිත්රපට සංචාර සඳහා සහාය වේ. ජපානය දිගුකාලීන ආසියානු සංස්කෘතික රාජ්ය තාන්ත්රිකභාවය, පුහුණුව සහ ලේඛනාගාර සහයෝගීතාවය, හා උත්සව ජාල සහිත බැවින් ඔවුන්ගේ සහාය දිනාගත හැකිය. එසේම ජර්මනිය, සිංගප්පූරුව රටවල ද සහාය දිනිය හැකිය.
සටහන - මහාචාර්ය ආරියරත්න ඇතුගල
ජනසන්නිවේදන අධ්යයන අංශය (කැලණිය විශ්ව විද්යාලය)
(මෙම සටහන 'Ariyarathna Athugala' ෆේස්බුක් පිටුව ඇසුරින් උපුටා ගන්නා ලදී)
